Wat is vitamine D? 

Een vitamine is een voedingsbestanddeel dat noodzakelijk is om ons lichaam gezond te houden. In de strikte zin van het woord is vitamine D dus eigenlijk geen echte vitamine aangezien we het grotendeels zelf aanmaken in onze huid, onder invloed van de zon. 

We kunnen twee soorten vitamine D onderscheiden: vitamine D2 (ergocalciferol) en vitamine D3 (cholecalciferol). Vitamine D2 wordt door planten aangemaakt, vitamine D3 wordt geproduceerd in onze huid en die van dieren onder invloed van ultraviolet straling. Hierdoor komt vitamine D3 ook van nature voor in voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong. Zowel vitamine D2 als D3 worden in het lichaam omgezet naar de actieve vorm van vitamine D. 

De belangrijkste bron van vitamine D is dus de zon. In ons land is de uv-straling in de wintermaanden te zwak om vitamine D aan te maken in de huid. Daarbij komt nog dat we ook veel minder onze huid blootstellen aan de buitenlucht als het koud is. Die twee factoren zorgen ervoor dat veel landgenoten in de winter en het voorjaar een gebrek aan vitamine D ondervinden. 

 

Waarvoor is  vitamine D belangrijk ? 

Sterke botten 

De belangrijkste functie van vitamine D is het calciumgehalte in het bloed stabiel houden door de opname van calcium uit het voedsel in de darm te reguleren. Zonder vitamine D slaagt ons lichaam er niet om in het calcium, een mineraal dat het uit de voeding haalt, te absorberen. Calcium is essentieel in de opbouw in het behouden van gezonde botten en tanden. Vitamine D is dus een botversterkende vitamine. 

Goede immuniteit

Daarnaast draagt vitamine D bij tot een goede werking van het immuunsysteem. Het helpt om je natuurlijke weerstand, die je beschermt tegen virussen en bacteriën, te behouden. Wie een vitamine D-tekort heeft, wordt dus veel sneller ziek. 

Optimale spierwerking

Niet enkel je botten maar ook je spieren hebben vitamine D nodig om optimaal te functioneren. Een vitamine D-gebrek kan leiden tot een verminderde spierwerking waardoor het risico op evenwichtsverlies en valpartijen groter wordt. 

Vitamine D maakt gelukkig

Vitamine D heeft ook een invloed op ons humeur. Het beïnvloedt de stoffen die in onze hersenen worden aangemaakt waaronder serotonine, een stof die een directe invloed heeft op onze gemoedstoestand. Uit onderzoek blijkt dat een serotoninetekort kan leiden tot depressie. 

 

Wat zijn de voornaamste bronnen van vitamine D? 

Zon

Zoals we als zeiden is de zon de belangrijkste bron van vitamine D. Wanneer uv-licht onze huid bestraalt, wordt een cholesterolproduct omgezet in vitamine D. Hoeveel vitamine D precies in de huid wordt aangemaakt, is persoonsgebonden en hangt af van de sterkte van de uv-straling en de duur van de blootstelling. 

Voeding

Vitamine D zit in dierlijke voedingsmiddelen zoals vlees en zuivelproducten. Verder is ook vette vis (makreel, zalm, sardientjes en haring) rijk aan de stof. Merk wel op dat vitamine D in voeding slechts in een beperkte hoeveelheid aanwezig is. Het is dus zeer moeilijk om de aanbevolen hoeveelheid te bereiken enkel en alleen door voeding. 

 

Wanneer kan je een gebrek aan vitamine D hebben? 

  • Als je dagelijks minder dan twintig minuten in de buitenlucht vertoeft. Dat is vaak het geval bij oudere mensen – die minder mobiel zijn – en patiënten die in een (zorg)instelling verblijven. 
  • Als je omwille van religie, cultuur of ziekte je hoofd, armen en handen bedekt wanneer je buiten gaat. Je huid komt zo te weinig in contact met de zon. 
  • Als je een donkere huid hebt. Mensen met een lichte huid maken veel gemakkelijker vitamine D aan dan mensen met een donkere huid. 
  • Als je veganist bent aangezien je dan geen voedingsmiddelen eet die van nature vitamine D bevatten. Zeker in de donkere wintermaanden lopen veganisten – nog meer dan anderen – het risico op een vitamine D-tekort. 
  • Als je een vrouwelijke vijftigplusser bent die net de menopauze achter de rug heeft. Na die periode is er een sterke daling van de botmassa waardoor osteoporose snel de kop kan opsteken. 

Symptomen gebrek aan vitamine D

Hoe weet je nu of je een gebrek aan vitamine D hebt? Omdat vitamine D een belangrijke rol speelt in het creëren van een sterk skelet, kunnen groeiafwijkingen bij kinderen wijzen op een tekort. Bij oudere mensen kan osteoporose of botontkalking de kop opsteken, wat op zijn beurt kan leiden tot botbreuken. Verder kunnen een verminderde immuniteit, een slechte mineralisatie van de tanden en het ontstaan van een depressie mogelijke gevolgen zijn van een tekort aan vitamine D. 

Wat is osteoporose? 

Tot de leeftijd van 35 jaar wordt er meer botweefsel aangemaakt dan afgebroken. Nadien gaat de afbraak geleidelijk aan overheersen. Als het evenwicht tussen botaanmaak en -verlies verstoord is, worden de botten fragieler waardoor osteoporose of botontkalking ontstaat. 

Doordat osteoporose zich langzaam ontwikkelt, wordt het vaak pas ontdekt nadat er een fractuur is opgetreden. 

 

Oplossing gebrek aan vitamine D

Ga naar buiten 

Maak in je lunchpauze een wandeling, loop een rondje buiten in plaats van op de loopband en ga te voet naar de bakker. Een halfuurtje per dag buiten zijn volstaat. Dat geldt ook op bewolkte dagen. 

Supplement

CalxPlus is een calciumsupplement dat, naast calcium, ook beide vitamines bevat. Het supplement kan preventief gebruikt worden bij mensen die een verhoogd risico op osteoporose lopen: vijftigplussers en vrouwen in menopauze. Voor meer info raden we je aan je huisarts te raadplegen. 

 

Kan je een teveel aan vitamine D hebben? 

Dat kan zeker. Een teveel kan zelfs gevaarlijk zijn. Vitamine D is een vetoplosbare vitamine die niet gemakkelijk te verwijderen is uit het lichaam waardoor een overdosis toxisch kan zijn. Raadpleeg dus zeker je arts of apotheek voor je beslist een supplement te nemen.