Wat is vitamine K? 

Vitamine K is een verzamelnaam voor vetoplosbare stoffen. Er zijn twee soorten: K1en K2. Vitamine K1– die we ook fylloquinon of fytemadion noemen – nemen we op uit onze voeding. Onze lichaam kan dat type vitamine K niet zelf aanmaken. Vitamine K2– of menachion – daarentegen wordt deels wel door het lichaam aangemaakt. Meer bepaald door de bacteriën die aanwezig zijn in je dikke darm. Daarnaast krijg je vitamine K2ook binnen via je voeding. Beide soorten hebben dezelfde werking. 

 

Wat is de functie van vitamine K?

Bloedstolling

Vitamine K zorgt voor een goede bloedstolling. Wanneer je bloed niet goed stolt, kan het erg lang duren voor een wondje genezen is.

Onze bloedstolling wordt beïnvloed door verschillende factoren. Een deel van die stollingsfactoren zijn voornamelijk afhankelijk van de hoeveelheid vitamine K die aanwezig is in je bloed. Het vitamine K-peil kan men meten aan de hand van de INR-waarde. Het International Normalized Ratio(INR) geeft aan hoelang je bloed erover doet om te stollen. 

Indien je lichaam veel vitamine K opneemt, worden er meer stollingsfactoren omgezet waardoor je INR-waarde gaat dalen. Hoe lager je INR-waarde, hoe beter. 

Botstofwisseling

Daarnaast activeert vitamine K ook eiwitten die een belangrijke rol spelen in fysiologische processen zoals calcium- en botmetabolisme. Als we calcium opnemen uit onze voeding, heeft ons lichaam eerst en vooral vitamine D nodig om het calcium te kunnen absorberen. Eens het calcium opgenomen is, is het de taak van vitamine K om de eiwitten die het calcium en andere mineralen transporteren, te activeren. 

Vitamine K helpt verder ook om botverlies tegen te gaan waardoor het risico op fragiele botten en osteoporose of botontkalking verkleint. 

 

Waar zit vitamine K in? 

Zoals gezegd wordt vitamine K2gedeeltelijk aangemaakt door je lichaam. De rest haal je – net als vitamine K1– uit je voeding. 

Vitamine K1zit vooral in groene groenten zoals spinazie, broccoli, snijbiet, boerenkool en spruitjes. Maar ook plantaardige oliën, fruit en zuivelproducten bevatten vitamine  K1in kleine hoeveelheden. Hoeveel je hieruit precies opneemt, hangt af van je spijsverteringskanaal en vereist ook dat je maaltijd wat vet bevat. 

Vitamine K2vind je ook in gefermenteerde producten. Gefermenteerde sojabonen zijn bijvoorbeeld erg rijk aan vitamine K2maar worden (over het algemeen) niet echt geapprecieerd door Europeanen. Kwark en (harde) kazen vormen bij ons daarom de voornaamste bron van K2. Mozzarella, Boursin, feta en brie bevatten een verwaarloosbare hoeveelheid. 

 

Hoeveel vitamine K heb je per dag nodig? 

De aanbevolen hoeveelheid vitamine K voor een gemiddelde volwassene bedraagt ongeveer 70 mg/dag. Wie een gezond en gevarieerd voedingspatroon heeft, krijgt normaal voldoende binnen. 

 

Extra vitamine K? 

Zuigelingen

Pasgeboren baby’s hebben een vitamine K-tekort omdat de placenta de vitamine tegenhoudt. 

Om tegemoet te komen aan dat tekort, krijgen boorlingen vaak druppeltjes vitamine K toegediend. Baby’s die flesvoeding krijgen, maken onmiddellijk komaf met dat tekort. Voor zuigelingen is dat een ander verhaal. Zij krijgen vaak vanaf dag 8 t.e.m. de twaalfde week 150 mg extra vitamine K per dag. 

 

Antibiotica

Volwassenen die gedurende een lange periode antibiotica slikken, lopen een groter risico op een vitamine K-tekort. Dat komt omdat antibiotica darmbacteriën, die belangrijk zijn om vitamine Kaan te maken, vernietigen. 

 

Hoe merk je een vitamine K-tekort? 

Bij volwassenen treedt een tekort niet vaak op. Inadequate stolling kan zich wel uiten in spontane bloedingen, regelmatig een bloedneus hebben, spontane blauwe plekken en een langere bloedingstijd. Verder kan het optreden van spontane botbreuken het gevolg zijn van osteoporose, wat op zijn beurt kan wijzen op een vitamine K-tekort. 

 

Osteoporose

Naarmate we ouder worden, breekt ons lichaam steeds meer botweefsel af. Van zodra er meer bot afgebroken wordt dan aangemaakt, is er sprake van osteoporose. Het bot krijgt een tekort aan calcium en mineralen en het botweefsel wordt lichter. In het eerste stadium zijn er meestal geen symptomen waardoor botontkalking zich jarenlang onopvallend kan ontwikkelen. 

 

Vooral vrouwen in de menopauze en vijftigplussers lopen risico om met botontkalking te kampen. Voeding rijk aan calcium en vitamine K én dagelijks een halfuurtje in de buitenlucht vertoeven (voor vitamine D) kunnen osteoporose helpen voorkomen. 

 

Hoe kan je een vitamine K-tekort voorkomen? 

Wanneer je geen antibiotica neemt, kan je een tekort relatief gemakkelijk vermijden. 

Gezonde levensstijl

Een evenwichtig en gebalanceerd voedingspatroon is de eerste pijler van een gezonde levensstijl. Door te kiezen voor gezonde producten, krijgt je lichaam de nodige voedingstoffen, waaronder vitamine K. Onthoud vooral dat alles kan en mag met mate. Je hoeft je niet alles te ontzeggen want dat hou je toch niet vol op lange termijn. 

De tweede pijler van een gezonde levensstijl is op dagelijkse basis voldoende bewegen. Probeer matig intensief bewegen in je dagelijkse routine te integreren. Ga met de fiets naar je werk, te voet naar de bakker en neem de trap in plaats van de lift. Je botten – en je algemene fysieke conditie – zullen je dankbaar zijn. 

 

Supplement

Besteed je al extra aandacht aan je levensstijl maar kamp je nog altijd met een vitamine K-tekort? Een vitamine K-supplement kan helpen om aan je verhoogde behoefte tegemoet te komen. CalxPlus is een calciumsupplement dat naast calcium en vitamine D, ook vitamine K bevat. Het supplement kan preventief gebruikt worden bij mensen die een verhoogd risico lopen op osteoporose, namelijk vijftigplussers en vrouwen in de menopauze. Voor meer informatie raden wij je aan je huisarts te raadplegen. 

 

Teveel aan vitamine K? 

Er zijn geen onderzoeken die aantonen dat een vitamine K-overschot klachten veroorzaakt. Patiënten die bloedverdunners nemen, moeten wel oppassen met supplementen aangezien die de werking van hun medicijnen kunnen verstoren